Roman Wilhelmi, urodzony i wychowany w Poznaniu, uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich aktorów. Grał w teatrze i filmie, wcielając się w wiele kultowych ról na ekranie i scenie. Widzów urzekł jego wizerunek w kultowym filmie „Czterej czołgiści i pies”, a także w serialu „Kariera Nikodema Dyzmy” i filmie “Ćma”. Sukcesem zakończyła się również kariera Wilhelmiego w teatrze. Więcej o karierze utalentowanego poznaniaka można przeczytać na stronie poznan-trend.eu.
Wczesne lata i edukacja
Roman urodził się w Poznaniu 6 czerwca 1936 roku. Był pierwszym dzieckiem w rodzinie Zdzisława i Stefanii Wilhelmi. Później urodzili się jego młodsi bracia, Eugeniusz i Adam. Roman był bardzo aktywnym i przebojowym chłopcem. Rodzice wysłali go na naukę do szkoły podstawowej z internatem przy Kolegium Księży Salezjanów na Kujawach.
Mieli nadzieję, że surowe religijne wychowanie poprawi zachowanie ich syna. W tym samym czasie młody Roman po raz pierwszy pojawił się na scenie, aby zagrać małą rolę w szkolnym przedstawieniu. Od tego momentu obudziła się w nim pasja do aktorstwa. Po powrocie do rodzinnego Poznania ukończył liceum i szkołę teatralną. Młody człowiek szkolił się samodzielnie w nauce i recytacji sztuk teatralnych. W wieku 15 lat wygrał konkurs recytatorski organizowany na falach poznańskiego radia.
Już wtedy ten młody człowiek zdecydował, że zostanie aktorem. Postanowił więc rozpocząć naukę na Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie (obecnie Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza). Przed egzaminami wstępnymi Roman złamał rękę w łokciu. Jego leczenie nie przebiegło pomyślnie. Po tym incydencie przyszły aktor nie mógł już w pełni wyprostować ręki, ale nauczył się ukrywać tę wadę specjalnymi udanymi gestami.
W 1958 roku Roman ukończył instytut i ożenił się. Karierę aktorską zaczął budować jeszcze w trakcie studiów. Na trzecim roku grał w Teatrze Polskim. Po uzyskaniu dyplomu dołączył się do Teatru Ateneum, kierowanego przez Aleksandra Bardiniego. Musiał zamieszkać w zakładzie krawieckim teatru, ponieważ nie miał pieniędzy na wynajęcie własnego mieszkania. Dwa lata później przeprowadziła się do niego żona i przez jakiś czas mieszkali razem w maszynowni teatru.
W tych latach Roman zagrał rolę Stanleya Kowalskiego w sztuce “Tramwaj zwany pożądaniem”. Zagrał tę rolę podczas egzaminu końcowego i został za nią zapamiętany, jak również za podobieństwo w stylu i wyglądzie do słynnego amerykańskiego aktora Marlona Brando.
Kariera teatralna i filmowa
Mimo nadziei i marzeń, początki kariery Romana Wilhelmiego w teatrze i kinie były dość skromne. Proponowano mu jedynie niewielkie role. Roman grał więcej w teatrze, a w latach 1950-tych zaczął dostawać niewielkie role w filmach.
Jego pierwszym znaczącym sukcesem teatralnym był udział w sztuce Jeana Geneta “Murzyni”, a pierwszą dużą rolą filmową była rola w filmie “Wiano”, który ukazał się w 1963 roku. Sam aktor nie był jednak nią zachwycony.
Sława czekała na Wilhelmiego po jego udziale w filmie „Czterej pancerni i pies” w 1966 roku. Zdobył sławę i specjalną nagrodę państwową. Warto zauważyć, że Roman zagrał w pierwszych ośmiu odcinkach, a następnie jego postać zmarła zgodnie ze scenariuszem. Biorąc pod uwagę popularność postaci, pojawiła się propozycja ożywienia tego wizerunku, ale aktor odmówił, ponieważ w tym czasie otrzymał inne godne uwagi oferty. Jednak ta fala popularności skończyła się dość szybko.
Przez kolejną dekadę Wilhelmi praktycznie nie otrzymywał ról filmowych. Okazjonalnie pojawiał się w serialach młodzieżowych i grywał niewielkie role w filmach fabularnych. Ze względu na swój wcześniejszy sukces nie był zapraszany do grania negatywnych postaci a podobne filmy nie powstawały.
W tym czasie rozwijała się kariera teatralna Romana. W 1967 roku zagrał w takich spektaklach jak “Zmierzch”, “Męczeństwo i śmierć Jean Paula Marata…” i “Niemcy”. Ogromnym sukcesem okazała się rola Peera Gynta w “Sonacie Belzebuba”. Warto podkreślić, że Wilhelmi okazał się aktorem wszechstronnym i z powodzeniem wcielał się w różne postaci – komiczne i tragiczne.
Druga fala sławy Romana w kinie przyszła wraz z jego udziałem w serialu telewizyjnym „Kariera Nikodema Dyzmy”, gdzie zagrał główną rolę. Miało to miejsce w 1980 roku. W tym samym roku ukazał się film Nocny motyl, za który aktor otrzymał nagrodę dla najlepszego aktora na Moskiewskim Festiwalu Filmowym.
Jego pamięć upamiętniają m.in:
- dwie tablice pamiątkowe i pomnik w Poznaniu;
- plac na Starym Mieście nazwany na jego cześć;
- dni pamięci Wilhelmiego w Poznaniu.
W 2021 roku rondo w Warszawie zostało przemianowane na jego cześć.
Życie osobiste
Roman ożenił się po raz pierwszy w 1958 roku. Jego żona Danuta była dziennikarką i przeżyła z Wilhelmim trudności jego początków kariery, brak pieniędzy i trudną drogę do sławy.
Drugą żoną aktora była Marika Kollar, tłumaczka z Węgier. W 1970 roku parze urodził się syn Rafał. W 1976 roku para rozwiodła się. Marika wraz z synem wyemigrowała do Austrii.
Dalsze szczegóły z życia osobistego słynnego aktora nie są znane. Zmarł 3 listopada 1991 roku w wieku 55 lat na raka wątroby. Został pochowany na Cmentarzu Wilanowskim w Warszawie.
