Andrzej Szczytko był znanym polskim aktorem i reżyserem, profesorem teatru, tłumaczem dzieł zagranicznych i Zasłużonym Działaczem Kultury Polskiej. Jego praca wniosła znaczący wkład w popularyzację polskiej kultury na całym świecie, w tym w Ukrainie. Jednocześnie Szczytko promował kulturę ukraińską w Polsce. Przeczytaj więcej o życiu utalentowanej osobowości na poznan-trend.eu.
Wykształcenie i nauka w teatrze
Andrzej urodził się 9 października 1955 roku. O jego dzieciństwie i młodości nie wiadomo prawie nic. Kształcił się w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. L. Schillera w Łodzi, którą ukończył w 1978 roku. Trzy lata później ukończył również Goodman School of Drama na DePaul University.
Młody aktor zadebiutował 18 listopada 1977 roku. Zagrał wówczas u reżysera Henryka Tomaszewskiego. Później jego kariera związana była ze współpracą z tak znanymi reżyserami jak Lupa, Mrówczyński czy Grabowski.
W ciągu swojego życia Andrzej zagrał ponad sto ról na scenie m.in. w:
- Teatrze Dramatycznym im. Węgierki w Białymstoku (w latach 1978-1980);
- Teatrze Polskim w Szczecinie (1980);
- Teatrze Współczesnym w Szczecinie (1981-1983);
- Teatrze Polskim w Poznaniu (1983-2000);
- Lubuskim Teatrze im. Kruczkowskiego w Zielonej Górze (1993-1995);
- Teatrze Nowym im. K. Dejmka w Łodzi (od 2009 do 2012).
Ponadto Szczytko znany jest jako dyrektor artystyczny Teatru Polskiego w Nowym Jorku w latach 1991-1993. W latach 1998-2000 kierował Teatrem Polskim w Poznaniu.
W 1990 roku rozpoczął również karierę pedagogiczną. Dziesięć lat później został profesorem teatru, wykładając nie tylko w Polsce, ale i w Ukrainie. Szczytko występował również w poznańskim radiu i był współautorem cyklu audycji.
Twórczość filmowa i nagrody
Andrzej Szczytko interesował się również sztuką filmową. Na tym polu zadebiutował w 1983 roku w filmie Matka Courage i jej dzieci w reżyserii Andrzeja Rozhina. Trzy lata później zagrał Feliksa Kroguleckiego w filmie Republika nadziei.
Później widzowie często oglądali Andrzeja w różnych rolach drugoplanowych w takich filmach jak Powrót do Polski, Gdańsk 39, Kanclerz, Poznań 56 oraz Ogniem i mieczem. Występował również w projektach telewizyjnych i serialach.
Wśród nagród aktora znajduje się medal Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Zasłużony Działacz Kultury RP”, który otrzymał w 2012 roku. Pięć lat później Szczytko został odznaczony srebrnym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Otrzymał również Nagrodę im. Stanisława I. Witkiewicza oraz Nagrodę im. Łukasza Horowskiego. Tę ostatnią otrzymał w 2019 roku „za poznański styl pracy na rzecz umacniania więzi między Polską a Ukrainą”.
Andrzej Szczytko i Ukraina
Co łączy Andrzeja Szczytko, którego życie i kariera miały miejsce w Poznaniu, z Ukrainą? Otóż to, że w 2012 roku Charkowski Akademicki Teatr Dramatyczny im Tarasa Szewczenki zaprosił reżysera do współpracy. W ciągu kolejnych pięciu lat na słynnej charkowskiej scenie, na której niegdyś działał Teatr Berezil, wystawił m.in. sztuki:
- „Żegnaj, Judaszu” I. Iredyńskiego;
- „Antygona w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego;
- „Gabinet” Tadeusza Różewicza.
Spektakle te zostały docenione przez krytyków i publiczność w Charkowie. Ukraińscy aktorzy lubili pracować z Andrzejem jako reżyserem. Doceniali go również jako życzliwego i szczerego człowieka.
Andrzej tłumaczył polskie dramaty na język ukraiński i odwrotnie. W Charkowie pracował również ze studentami teatru. W Polsce po raz pierwszy wystawił sztukę o ukraińskim Majdanie, która nazywała się Labirynt i została napisana przez Oleksandra Miroshnychenka. Premiera odbyła się w Poznaniu podczas Festiwalu Ukraińska Wiosna w 2016 roku.
Dzięki swojej pracy na rzecz zbliżenia Polski i Ukrainy oraz rozwoju współpracy kulturalnej, Szczytko dał się poznać jako filmowiec i dyplomata. Ponadto jego premiery w Charkowie miały miejsce w przełomowym roku 2014. Był to trudny czas dla Ukrainy. Szczytko zdołał stworzyć sztuki, które były bliskie ukraińskiej publiczności i wspierały jego kolegów.
Do ostatnich chwil życia Andrzej Szczytko był zaangażowany w projekty twórcze. Na krótko przed śmiercią ukończył tłumaczenie sztuki „Słoń lżejszy od wiatru” Oleksandra Miroshnychenki. Aktor i reżyser miał jeszcze wiele innych planów i pomysłów, lecz życie zdecydowało inaczej. Andrzej zmarł w Poznaniu 11 czerwca 2021 roku w wieku 65 lat. Został pochowany na cmentarzu parafii Matki Bożej Pocieszenia.
24 czerwca Charkowski Uniwersytet Narodowy im. W. N. Karazina zorganizował wieczór pamięci reżysera z inicjatywy ukraińskiego tłumacza Wasyla Sagana. To on przetłumaczył sztuki „Żegnaj, Judaszu” i „Kartoteka”, które pokochała ukraińska publiczność.
Twórczość Andrzeja Szczytko wciąż żyje, mimo że nie ma go już wśród żywych. Pamiętają o nim jego koledzy w Polsce i na Ukrainie, a także publiczność. Aktorzy nadal grają w jego sztukach, a obrazy stworzone przez utalentowanego człowieka, który poświęcił swoje życie sztuce teatru i kina, pozostają w filmach.
